به گزارش سلامت نیوز به نقل از شرق، مقامهای مسئول از آغاز رایزنیها برای انتقال مجموعه بزرگ انبارهای شرکت نفت در منطقه پرجمعیت شهران در شمال غرب تهران خبر میدهند که انفجار آنها در جریان جنگ ۴۰ روزه، پایتخت را تا آستانه یک فاجعه بزرگ زیستمحیطی پیش برد.
اولین بار در جنگ ۱۲ روزه وقتی دود سیاهی ناشی از اصابت موشک به چهار مخازن سوخت بخشی از آسمان تهران را فراگرفت، انبار نفت شهران مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت. پیش از آن هم این تأسیسات نفتی و صنعتی، مسأله بود اما خطرات محتمل این سایت برای تهران چندان حس نشده بود.
۱۶ اسفند ۱۴۰۴ بود که این انبار با شدت بیشتری مورد اصابت قرار گرفت و انفجار مهیب، آن منطقه را لرزاند. کارشناسان محیط زیست با هشدار نسبت به بارش باران اسیدی ناشی از این انفجار و دود غلیظی که تقریبا همه پایتخت را فرا گرفته و روز تهران را به شب تبدیل کرده بود، درباره خطر مرگ پرندگان و حتی انسانها ابراز نگرا نی کردند. خوشبختانه اما امداد غیبی به یاری مردم آمد و بارش باران و وزش باد مانع از آن شد که فاجعه زیست محیطی در پایتخت رخ دهد.
سازمان حفاظت محیطزیست بارها اعلام کرده است آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از حمله به انبارهای نفت تهران و انتشار گازهای سمی، از مصادیق جنایات جنگی و زیستمحیطی است و میتواند تبعات جهانی داشته باشد؛ چنانکه این انفجارها علاوه بر انتشار گاز دیاکسید کربن موجب انتشار آلایندههای محیطی مانند کربن سیاه میشود که تأثیر مضاعف گلخانهای دارد. انتشار گازهای گلخانهای برخلاف بسیاری از پیامدهای دیگر جنگ که تأثیرات محلی یا منطقهای دارند، اثرات کاملا جهانی دارد ؛ یعنی تمام جهان متأثر از انتشار گازهای گلخانهای خواهد شد.
به گفته شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با انفجار انبارهای نفت، حجم زیادی از ترکیبات سمی هیدروکربنی و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن وارد جو شده است. از این رو سازمان اقدام به نامهنگاری با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و ۱۱ نهاد بینالمللی مرتبط با محیط زیست کرد و با اشاره به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و حمله به انبارهای سوخت تهران، نسبت به پیامدهای زیستمحیطی و انسانی حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران هشدار داد و خواستار اقدام فوری جامعه بینالمللی شد. البته این سازمان همچنان در پی مستند سازی و تعیین دقیق خسارات ناشی از این حملات است اما در داخل کشور، تجربه دو جنگ اخیر، تقاضا برای انتقال انبارهای نفت داخل بافت شهری تهران از جمله انبار نفت شهران را افزایش داد.
مکاتبه با وزارت نفت
حالا با گذشت پنج ماه از انفجار انبار نفت شهران، حجتالاسلام محمد آقامیری، عضو کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران از برنامه جابجایی این مخازن نفتی از مناطق مسکونی خبر داده است. او در گفتگو با تسنیم با اشاره به سابقه پیگیریها درباره این موضوع اظهار داشت: پیش از وقوع جنگ ۱۲روزه نیز درباره ضرورت جابهجایی انبار نفت تذکراتی مطرح شده بود، اما پس از اتفاقات اخیر، این موضوع با حساسیت بیشتری دنبال شد.
وی با بیان آن که وضعیت فعلی این مجموعه نیازمند تصمیم جدی است گفت: پس از حملات انجامشده، بخش زیادی از مخازن این مجموعه آسیب دیدهاند و شرایط به گونهای نیست که بتوان به سادگی درباره بازسازی مجدد آنها در همان محل تصمیم گرفت. شورای شهر تهران در همین زمینه مکاتباتی با وزارت نفت انجام داده و بهصورت رسمی خواستار بررسی جدی موضوع انتقال این انبار شده است.
به گفته او، یکی از مطالبات اصلی شورا این است که امکان ایجاد دوباره ظرفیتهای گذشته در این محدوده فراهم نشود و به جای بازسازی مخازن در محل فعلی، انتقال مجموعه به نقطهای مناسبتر در دستور کار قرار گیرد.
عضو کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران تأکید کرد: ما بهطور جدی درخواست کردهایم که ساختوساز یا ایجاد مخازن جدید در این محل انجام نشود و این مجموعه به مکان دیگری منتقل شود.
وی درباره احتمال موافقت دستگاه متولی با این درخواست گفت: پیگیریها در حال انجام است و با توجه به شرایط موجود، امکان بازسازی گسترده این مجموعه مانند گذشته وجود ندارد. بخشی از مخازن باقیمانده ممکن است برای امور محدود و عملیاتی مورداستفاده قرار گیرند، اما هدف اصلی آن است که ظرفیت اصلی از این محدوده خارج شود.
آقامیری درباره زمانبندی انتقال اظهار امیدواری کرد که با توجه به شرایط پیشآمده، روند بررسی و جانمایی محل جدید با سرعت بیشتری انجام شود. او تأکید کرد که شورا این موضوع را دنبال خواهد کرد تا تعیین تکلیف این مجموعه در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود.
شهردار تهران چه گفت؟
علیرضا زاکانی، شهردار تهران هم در این گفتگو با اشاره به مطالبه ساکنان این محدوده، خبر داد که موضوع بسته شدن پرونده این انبارها و انتقال آنها در دستور پیگیری مدیریت شهری قرار دارد.
وی با بیان این که نارضایتی مردم منطقه نسبت به شرایط موجود، قابل درک است اظهار داشت: شهروندان درخواست دارند که وضعیت انبارها مشخص شود و این مجموعهها از محل فعلی منتقل شوند.
زاکانی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان ایجاد دوباره ظرفیتهای جدید در این محدوده وجود دارد یا خیر؟ گفت: بارگذاری جدید به معنای ساخت و احیای مجدد انبارها در این محل انجام نخواهد شد و ظرفیتهای موجود نیز کاهش پیدا کرده تا احتمال ایجاد خطر برای شهروندان کمتر شود.
شهردار تهران با اشاره به تغییر شرایط شهری یادآور شد که یکی از دلایل اصلی ضرورت بازنگری در ادامه فعالیت این مجموعه، توسعه شهر تهران است. به گفته او، تأسیساتی که در گذشته خارج از محدوده متراکم شهری قرار داشتند، امروز به دلیل گسترش شهر در مجاورت مناطق مسکونی قرار گرفتهاند و ادامه این وضعیت با ملاحظات شهری همخوانی ندارد.
وی درباره تعامل میان شهرداری و مجموعه نفت برای حل این مسأله افزود: در جلسات برگزارشده، همکاری میان دو طرف وجود داشته و موضوع از مسیر گفتگو دنبال شده است. یکی از اقداماتی که در حال بررسی است، تغییر مسیر انتقال فرآوردهها به شکلی است که عبور آنها از محدودههای شهری کاهش پیدا کند و در کنار آن، موضوع انتقال کامل این مجموعه نیز در دستور کار قرار دارد .
خبرنگار ما این موضوع را از طریق وزارت نفت هم پیگیری کرد. مسئولان اطلاعرسانی این وزارتخانه تایید کردند که نامههایی مبنی بر درخواست جابجایی این مخازن و انبارها از سوی برخی مسئولان و نهادهای شهری دریافت شده که در حال بررسی آن هستند.
***
حریم پایتخت، حاشیه شهر نیست
تهران چنان ابعاد گستردهای دارد که مسائل آن در بسیاری موارد میتواند خارج از حیطه مدیریت شهری، محل اختلاف جدی نهادها و دستگاههای سیاسی و اجتماعی باشد، «حریم پایتخت» یکی از این موارد است.
حریم تهران که جمعیت ثابت آن بیش از ۱۰ میلیون نفر و جمعیت شناور آن بیش از ۱۵ میلیون نفر تخمین زده میشود و حدود ۳۰ شهر در محدوده آن قرار دارند که برآوردها از جمعیت حدود چهار میلیونی ساکن در این محدوده میگوید، فقط حاشیه شهر نیست. حریم تهران به لحاظ میزان اسکان و استقرار جمعیت و واحدهای صنعتی و غیرصنعتی مستقر در آن، گسترههای زیستمحیطی و مسأله منابع آبی و انرژی و حتی تنوع زیستی، تأثیر در تنفس یا خفقان شهر، کنترل توسعه، مدیریت بحران و مسائل امنیتی مانند بحران حاشیهنشینی حائز اهمیت زیادی است.
در سالهای اخیر، بسیاری از شهرهای اطراف از حریم تهران جدا و به شهر یا حتی شهرستان مستقل تبدیل شدند، فارغ از اینکه از نظر قانونی، ایجاد شهر جدید در حریم یک کلانشهر محل ایراد است یا نه، اما همین موضوع امروز در شکل و اداره حریم تهران، شهرداری های پیرامونی را با شهرداری کلانشهر پایتخت دچار مشکل کرده است. شهرداری و شورای شهر تهران معتقد است که هرگونه تصمیمگیری بر سر تعیین و مدیریت حریم پایتخت از سوی نهادهای دولتی وزارت کشور، شورای عالی معماری و شهرسازی و استانداری به دلیل آنچه در اهمیت حریم تهران گفته شد باید با تأیید و اعلام نظر این نهاد باشد؛ همچنانکه هر گونه اعمال نظر و چندپاره کردن این حریم در نهایت منجر به تهدید یکپارچگی حریم، عدم نظارت بر ساخت و سازها و استقرار جمعیت و همه مصائبی که همین یک مسأله در مدیریت بحران ها به دنبال دارد، خواهد شد.
رئیس شورای اسلامی شهر تهران در تازه ترین اظهارات خود با اعلام اینکه در حال حاضر هیچ نهادی بر حریم پایتخت مدیریت نمیکند، گفته است که حریم تهران فعلا دست عدهای شارلاتان است و هرکسی هرکاری میخواهد در آن انجام میدهد. از سوی دیگر، نهادهای بالادستی مانند وزارت کشور هم از شهرداری و شورای شهر سؤال میکنند که طرح آنها برای مدیریت یکپارچه حریم تهران چیست؟
به هر حال، شورای شهر تهران میگوید طرح مدیریت یکپارچه حریم پایتخت بهزودی در صحن علنی شورا بررسی و پس از تصویب، برای استانداری تهران و شورایعالی معماری و شهرسازی ارسال میشود و حتما باید چنین شود؛ چرا که در ماجرای جنگ اخیر، مسأله هدف گرفتن مخازن سوخت در محدوده حریم تهران و عواقب انسانی و زیستمحیطی آن و ضرورت انتقال آنها به نقاط امن، ضرورت تعیین تکلیف این طرح را بیش از پیش آشکار کرد.
نظر شما